Ölümü Beklerken...

Temiz eller operasyonu güney İtalya`da zannedildiğinin ötesinde mafyayı değil İtalyan devletini tamamen saf dışı bırakmış.

Sinan Özdemir/Bürüksel

Dünya ekonomik krizle meşkul olurken, borsanın düşüşü-yükselişi konuşulurken ve Nobel/Sakharov(AB Parlamentosu`nun verdiği ifade ve düşünce özgürlüğü ödülü) ödülleri sahiplerini bulurken İtalya`da bir yazar yazdıklarından dolayı yıl başından önce öldürüleceğini öğreniyor ve haber bir süre gündemde kaldıktan sonra gündemden düşüyor ve bir nevi yazar ölüme terk ediliyor.

Gomorra`nın yazarı Roberto Saviano`dan (29 yaşında) söz ediyoruz. Yazar İtlaya`nın güneyinde özellikle Napoli`de varlık gösteren La Camorra adlı mafya örgütünü kitabında deşifre ediyor. Kitap yayımlandığı günden beri çok satan kitapların başında yer alıyor. Kırk dile çevrildi. Kitap Matteo Garrone tarafından beyaz perdeye aktarıldı. Cannes Film Festival`inde jüri büyük ödülünü kazandı.

Gomorra, onlarca farklı hikayenin yer aldığı bir eser: toplumun bir kesiminin çektiği sıkıntıları, insan hayatının ne kadar ucuz olduğu , siyaset-mafya ilişkilerini, rahip De Peppino cinayetini ve yaralı hayatları anlatıyor. Yazar iki asırdır varlık gösteren La Camorra`nın 1980`den sonra içine düştüğü kirli işlerin perdesini aralamaya çalışıyor.

Yazar iki yıldır kimsenin bilmediği gizli bir yerde yaşıyor. Ancak bu tehdidi ciddiye alan yazar en son La Republica gazetesine verdiği demeçte İtalya`dan ayrılacağını duyuruyor. İçinden geçtiği zorlu süreci şu cumlelerle ifade ediyor:

` Neden bir esir , bir cüzzamlı gibi yaşamak zorundayım , hayattan , dünyadan, insanlardan gizli. Hastalığım ne? Suçum ne? Yalnızca bir hikayeyi : Yurttaşlarımın, memleketimin, bütün bir utancın hikayesini anlatmak istedim. Bunu yapmış olmaktan dolayı mutlu idim ve hemşerilerimce tasdik ediliyor olmamın vereceği küçük bir sevinci hak ettiğimi düşünüyordum. Safça idi. Napoli`de hiç kimse dairesini kiralamamı istemiyor. Dostlarım, gerçek dostlarım, yokluğumdan ve onca kaçıştan sonra buluştuğumuzda bana şöyle dediler: ` yeter artık, seni ve lanet olası kitabını artık savunamayız, senin hatan yüzünden tüm dünyaya karşı savaşmak durumunda olamayız.` Hata? Hangi hata? Onları, hayatımı anlatmayı istemiş olmam hata mı? `

La Camorra üzerine ciddi manada yazılar kaleme alanlardan biri de Rosaria Capacchione (43 yaşında). Caserte bölgesinde (İtalya`nın güneyinde) Bidognetti, Schiavone, Zagaria ve Iovine ailelerinin oluşturduğu Casalesi çetesi ile alakalı yazdıklarından dolayı o bölgede istenmeyen kişilerin başında geliyor. Öyleki aylarca Caserte`den uzakta yaşamak zorunda kaldı. Ancak ölümle tehdid edilmiyor çünki Saviano gibi sistemin kendisiyle uğraşmıyor. Saviano Gomorra adlı eserinde üste de ifade ettiğimiz gibi sistemin kendisini deşifre etti. Bir nevi İtalyanların bildiği ama söyleyemediklerini veya ismini bilmenin ötesinde başka her hangi bir şeyi bilmeyenlere açık yüreklilikle La Camorra`yı yazdı.

Roberto Saviano`nun ölüme terk edilmesini anlamak mümkün değil. Başka meseleler gündeme geldiği zaman (terör, İslam, kadın hakları...) ifade özgürlüğü adı altında bir araya gelenler neden bu defa onun için bir araya gel(e)mediler? Çok önemli ve ciddi `kurumlardan` da her hangi bir tepki gelmedi.

AB içinde yer alan 80 bölgenin sıralaması içinde 68. konumda olan güney İtalya, fakirliğe karşı hiçbir önlem almayan bölgelerin arasında yer aldığını bilmek gerekiyor. Napoli`de aylardır yaşanan çöp krizinin de yine mafya-siyaset çekişmesinin sonucunda doğduğunu ve bu günlere geldiğini. Napolilerin her hangi bir tepki göstermemesinin ardında da La Camorra var.

Türkiye`de ergenekon davası öncesinde, İtalya`nın yıllar önce gerçekleştirdiği temiz eller operasyonu , yorumcular tarafından dillendirilen örneklerin başında geliyordu. Ancak görünen o ki temiz eller operasyonu güney İtalya`da zannedildiğinin ötesinde mafyayı değil İtalyan devletini tamamen saf dışı bırakmış , iktidar mafyanın elinde , adalet ise La Camorra`nın başındaki Padre`nin ağızından çıkacak söze bağlı...

Bu yazımızda daha çok Roberto Saviano`nun ölüm tehdidi üzerinde durmaya çalıştık. Bu ilgisizliğin sebebini tam olarak ortaya koyamasakta bir çelişkinin var olduğunu gözler önüne sermeye çalıştık. Tabii bu yazımızdan bağımsız olarak La Camorra`yı tanıtıcı bir yazı kaleme almak gerekecek.

Mafyanın ölüme mahkûm ettiği adam

Gila BENMAYOR

Roberto Saviano, Camorra Mafyası’nın kirli ilişkilerini, kanlı hesaplaşmalarını ortaya serdiği cesur kitabı için Napoli’de kahraman ilan edilmeyi beklerken tüm aksine bu toplumda "satılmış" ve "istenmeyen adam" durumuna düştü.

İtalyan gazeteci-yazar Roberto Saviano ölüme mahkûm.

Napoli mafyası Camorra onun ölüm fermanını imzalamış.

Saviano’nun Camorra Mafyası’nı araştırarak kaleme aldığı "Gomorra" kitabı 2006 yılında piyasaya çıkmış.

Sadece İtalya’da 1.2 milyon satmış.

Başlığı İncil’deki "Sodom ve Gomore"den esinlenmiş olan kitabın filmi Cannes’da Jüri Büyük Ödülü’nü kazanmış.

Şimdi Hollywood yolunda.

Kısaca Roberto Saviano 29 yaşında zengin ve ünlü bir adam.

Ama onu televizyonda görenler 29 değil, 39 yaşında gösterdiğini söylüyor.

Zira kitabı yayınlandığından beri hayatı değişmiş.

Camorra’nın kitap piyasaya çıkar çıkmaz yağdırdığı ölüm tehditleri üzerine iki yıldan beri gece gündüz polis gözetiminde.

Eskiden Vespa’sıyla dolaştığı yollarda zırhlı bir arabayla seyahat etmek zorunda.

İSTENMEYEN ADAM

Napoli’de oturduğu apartmanın sakinleri "mafya evi basar" diye öylesine korkmuş ki, evini terk etmek zorunda kalmış.

Şimdi oturacak bir ev bulmakta zorlanıyor.

Polis eşliğinde gezdiği kiralık evlerde kapılar yüzüne kapatılıyor.

İsmi Napoli’de dehşet uyandırıyor.

Camorra Mafyası’nın kirli ilişkilerini, kanlı hesaplaşmalarını ortaya serdiği cesur kitabı yüzünden Napoli’de "kahraman" ilan edilmeyi beklerken tam aksine "satılmış" ve "istenmeyen adam" durumuna düştüğünü fark ediyor.

İki yıl önce "Napoli’yi asla terk etmem. Mayfaya direneceğim" diyen Saviano bugün kaçma noktasında.

Tek başına Camorra’ya meydan okuyamayacağını fark etmiş nihayet.

"Camorra’ya karşı mücadeleye tüm Avrupa katılmalıdır. Fransa, Finlandiya, İspanya, Almanya bu mafyadan etkilenen ülkeler arasında. Güç birliği yapmazsak mücadeleyi kaybederiz" diyor.

Saviano ilk kez 13 yaşında iken Napoli sokaklarında mafyanın infaz ettiği bir ölüyle karşılaşmış.

Beynine kazınmış o sahneyle 26 yaşında önemli bir çalışmaya imza atmış.

BEDELİ ÖZGÜRLÜĞÜ

Kendisinden çok daha yaşlı, deneyimli meslektaşlarının 30 yılda çözemediği kanlı ilişkileri çözmüş.

Ama karşılığında özgürlüğünden olmuş.

Saviano, yazmış ya da söylemiş olduklarından ötürü ölüm tehditleri alan Salman Rüşdi ya da Orhan Pamuk gibi bir süreliğine ABD’ye gitmek istiyor.

Besbelli, Camorra karşısında yelkenleri suya indirmiş.

Şaka değil.

Mafya da, radikal dinciler ya da milliyetçiler kadar insana dünyayı dar edebiliyor.

İfade özgürlüğünü, yaşam özgürlüğünü elinden alabiliyor.

Orhan Pamuk dahil altı Nobel Edebiyat ödüllü yazarın, İtalya Hükümeti’ne yönelik açık mektupta dile getirmiş oldukları destek arkasında olsa da Saviano, mafya korkusunun sindirmiş olduğu bir toplumda yalnız bir adam.

29 yaşında yaşlanmış, kaygılı bir adam.

Napoli’den selamlar: Gomorra

Cannes’da Büyük Ödül’ü kucaklayan ve bugün Filmekimi’nde galası yapılacak olan Gomorra, festivalin en iddialı yapımlarından biri. Bir edebiyat uyarlaması olan film, mafyanın kirli işlerini ortaya çıkarıyor.

Başarılı İtalyan yönetmen Matteo Garrone imzasını taşıyan film, bir kitap uyarlaması. Roberto Saviano’nun çok satan romanından beyazperdeye uyarlanıyor ve kitaba bağlı kalınarak çekilmiş bir yapım. 1979 doğumlu genç yazar Saviano, gazeteci-yazar olmasının verdiği üslubu, kitabında da devam ettiriyor. Napoli mafyasından yola çıkan kitap, yayımlandığı günden beri İtalya’da olay yaratıyor. Öyle ki, yazar, Napolili mafya babalarından tehditler almaya başlıyor. Neyse ki İçişleri bakanlığı duruma el koyuyor ve Saviano’ya her gittiği yerde özel korumalar eşlik ediyor. Kitabında kullandığı cesur anlatım ve güçlü duruşunu bozmaması sayesinde, günümüzün en önemli filozof ve yazarlarından biri olan İtalyan efsanesi Umberto Eco tarafından “ulusal kahraman” ilan ediliyor. Napoli doğumlu yazar, Gomorra ile pek çok prestijli ödülün sahibi oluyor. Tam 42 dile çevrilen kitap, İtalya’da yalnızca ocak ayında 1 milyon 200 bin satıyor ve Almanya, Fransa, Finlandiya, Hollanda, İspanya ve İsveç’te çok satanlar listesine girmeyi başarıyor.

Kitabın bu başarısını gözardı etmeyen başarılı İtalyan yönetmen Matteo Garrone ise, eseri beyazperdeye uyarlamaya karar veriyor. İlk uzun metraj filmini 1997 yılında çeken sinemacı, öncesinde de Silhouette / Siluet adlı kısa filmiyle de ödül almayı başarıyor. İtalya’nın Napoli kentindeki mafyavari gizli suç örgütü Camorra’nın etrafında dönen film, şehirde her gün yaşanan ve artık kanıksanmış şiddet olaylarına parmak basıyor. Kendini, sağladığı uyuşturucu trafiği, topladığı haraçlarla ve şantaj paraları ile finanse eden örgüt, İtalya’nın en eski suç organizasyonu olma özelliği taşıyor. Gomorra, örgütün hakimiyetini koruduğu bu zalim ve yozlaşmış dünyada, binlerce cinayet ve sayısız suçun sorumlusu olan, İtalya dışında Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere’de de varlığını sürdürebilmiş Camorra’nın hesabına çalışan beş adamın hikayesini birbirine bağlayan vahşi ve epik bir film. Gerçekçi, büyüleyici ve ürkütücü bir tarzda çekilen Gomorra, bu kanlı örgütün içyüzünü ve işlerin nasıl döndüğünü izleyicilerle paylaşıyor. Bununla da kalmayan yapım, İtalya’daki moda, çöp toplama ve uyuşturucu trafiği gibi çeşitli iş kollarının nasıl pisliğe bulaştığını gözler önüne sererken, siyaset ve finans sektörünün de işin içinde olduğunu sinemaseverlere hatırlatıyor.

Son yılların yetenekli yönetmenleri arasında gösterilen Matteo Garrone, adeta büyük yönetmenlerin bir sentezi. Hitchcockvari uzun sekanslar, Ken Loachvari bir oyuncu yönetimi, Stanley Kubrick’i akıllara getiren ses müziğin akılcı kullanımı, Sergio Leone tarzı dolly kullanımı, Garrone’nin bu ustalardan etkilendiğini ama kendi tarzını yaratma çabasında olduğunu düşündürüyor izleyenlere. Francis Ford Coppola, Brian de Palma ve Martin Scorsese gibi ‘üstad’ların başladığı işi bitiriyor Matteo Garrone… Son yıllardaki en iyi mafya filmi kabul edilen Gomorra, neorealizm ve epik anlatımı başarıyla kullanıyor. Başrollerdeki performansları beğeni kazanan Toni Servillo, Gianfelice Imparato, Mario Nazionale ve Salvatore Cantalupo’dan oluşan kadrosu ile Gomorra, 2008 Cannes Film Festivali’nde kazandığı Büyük Ödülü sonuna kadar hak ediyor.

MAFYA NEDEN ÇÖP  SEVER?

Ayşe ÖZEK KARASU

Roberto Saviano 28 yaşında bir Napolili. Mafya düğünlerinde garsonluk yapıp, korsan tekstil atölyelerinde çalıştıktan sonra örgütlü suç şebekesi Camorra’nın hikayesini yazıyor.

 KİTAP

Saviano´nun gösterdiği gibi çürüyen bir sistemin artık tamir edilebilmesi mümkün değildir. ´Gomorra´yı okurken akla sık sık Türkiye´nin gelmesi bundandır

Haluk Hepkon

Kökeni hakkında bir sürü rivayet bulunan ´mafya´ kelimesi 1860´lı yıllarda kullanılmaya başlanıyor. O dönemde kelime esas olarak Sicilya ile sınırlıdır. Daha sonraları, hem kelime hem de temsil ettiği örgütlenme genişleyerek çeşitleniyor. Sicilya mafyasının ABD´deki koluna Cosa Nostra deniyor. İtalya´nın Calabria bölgesindeki örgütlenmenin ismi N´drangheta oluyor. Roberto Saviano´nun kitabı Gomorra ise Napoli bölgesinde faaliyet gösteren Camorra´yı konu alıyor.

Napoli sadece İtalya değil Avrupa açısından da son derece önemli bir liman. Dolayısıyla burada etkili bir suç örgütünün faaliyetleri neredeyse bütün dünya ekonomisi açısından belirleyicidir. Saviano´nun bu fazla bilinmeyen yapıyı en ufak ayrıntısına kadar incelemesi müthiş bir olaydır. Ama işin daha da ilginç bir yönü vardır. Gomarra´yı okurken kapitalizm ve mafya arasındaki ilişkilerin hangi noktaya geldiğini anlamak mümkün hale gelmektedir.

Saviano kitabında Camorra adının sadece polisler, gazeteciler, sorgu hakimleri ve senaryo yazarları tarafından kullanıldığını, örgüt mensuplarınsa daha çok ´sistem´ demeyi tercih ettiklerini belirtiyor. Kendilerini ´girişimci iş adamları´ olarak tanıtmaya pek bir meraklı bu güruhun adam öldürmek için ´servis´ öldürülen insanlar içinse ´parça´ kelimelerini kullanmaları tesadüf değildir. Mesele haraç almanın ya da gasp çetesi olmanın çok ötesindedir. Saviano, Camorra örneğinden hareketle kapitalizmin nasıl giderek daha fazla suça, ölüme ve uyuşturucuya bağlı bir ekonomi haline geldiğini gözler önüne seriyor. Gomorra´nın önemi ve benzer kitaplardan farkı da budur.

Gomorra yayımlandığı ilk günden itibaren İtalya´da ve Avrupa´da büyük bir yankı uyandırdı. Saviano ise aldığı tehditler yüzünden 2006 yılından beri hayatını saklanarak sürdürüyor. Gomorra´yı okurken yazarın bu durumu önceden tahmin ettiği anlaşılıyor. Nitekim bölgede değişen fazla bir şey yoktur. Çok değil bir ay öncesinde gazetelere yansıyan bir haberde Camorra´nın arsızlığı iyice ele alarak toplantılarını karakollarda düzenlediği belirtiliyordu. Habere göre Camorra mensupları polis arabasıyla adam kaçırıyor, karakolda kokain çekerek etrafa telefonlar ediyorlar. Yakışanı budur! Günümüzde sistem kendisini ancak ´sistem´ ile koruyabiliyor. Bu şartlar altında Saviano´nun illegaliyeti seçmesi ve mafyanın karakollara yerleşmesi kaçınılmazdır.

Anlatılan senin hikâyendir
Roberto Saviano tanığı olduğu çürümeyi ifade edebilmek için kutsal kitaplardaki Gomorra´ya gönderme yapıyor. Ama çürüme artık tek bir şehirle sınırlı değildir. Eski Ahit´te dendiği gibi "alçaklık ademoğulları arasında yükselince kötüler her yanda dolaşıyor." Bu yüzden Saviano´nun hikâyesi bizleri de yakından ilgilendirmektedir. 2004 yılında Ankara Ticaret Odası tarafından yaptırılan Hayatımız Mafya başlıklı inceleme bu durumu kanıtlıyor. Söz konusu araştırmaya göre Türkiye´de yeraltı ekonomisi 60 milyar doları, yani milli gelirin dörtte birini bulmaktadır. Bu miktar aynı zamanda 2004 yılı bütçesinin yarısı anlamına geliyor. Kamu yatırımı için konan her dört tuğladan birisi yasadışı örgütlere gitmektedir.

Mafyalaşma süreci için 1980´li yılları bir milattır. Zaman içerisinde KİT´ler, SSK, parasız eğitim sistemi ortadan kalktıkça mafya daha da güçlü bir biçimde ortaya çıkıyor. Siyasilerin isimlerinin uyuşturucuyla, nükleer madde kaçakçılığıyla ya da Susurluk Olayı´nda olduğu gibi yeraltı dünyasının karanlık isimleriyle anılmasından da anlaşılacağı gibi küreselleşme Türkiye´de de ´sistemi´ güçlendirmektedir. Giderek uyuşturucuya bağımlı hale gelen ekonomiyi üretenler değil vurguncular, hortumcular, spekülatörler yönetmektedir. Eşkiya hem dünyada hem de Türkiye´de hükümdar olmaya başlamıştır. Saviano´nun kitabının da gösterdiği gibi tamamen çürüyen, insana ve doğaya düşman hale gelen sistemin artık tamir edilebilmesi mümkün değildir. Gomorra´yı okurken insanın aklına sık sık Türkiye´nin gelmesi bundandır. Gözlerimizi yukarılara çevirmenin zamanı gelmiştir. Çünkü bütün dünyanın ´Gomorra´ haline geldiği bir zamanda kurtuluş ancak ateş ve kükürtle yıkanmaktan geçmektedir.

21/12/2007

Son okuduğum kitap, tanıtımı için yazılan notta "Türkiye´de yaşayan ve Masonların Büyük Üstatları arasında yer alan" diye kendisinden söz edilen Tamer Ayan´a ait. "1986´da Nur´a kavuştu" deniliyor Jeoloji ve Jeofizik mühendisi Tamer Bey için... Vefa Locası´nın 2006 yılından itibaren ´tebenni etmiş´ üyesiymiş... ´Mimar Sinan´ dergisi editörü olduğuna göre meslektaşımız da sayılabilir.

Okuduğum 500 küsur sayfalık ´Atatürk ve Masonluk: Kalbimizde Saklı Kalan´ adlı kitap pek çok yönden ilginç. Masonlar ile ilgili yazılmış neredeyse bütün eserleri eleştirel bir gözle okumuş Tamer Ayan; localarda mevcut belgeleri de değerlendirmiş... Ortaya Masonların ´resmi tarihi´ kabul edilebilecek bir kitap çıkmış...

O halde Cumhuriyet dönemi öncesindeki çapraz ilişkilere dair satırlarını dikkatle okuyalım: "Özellikle Masonluğun, kendi ilkelerine zahiren taban tabana zıt gibi görünen siyaset ve din erbabı ile aynı amaçta birleşmesinden dolayı; kısaca Cemiyet adı verilen İttihatçılar ve çeşitli tarikatların (Bektaşiler, Melâmiler, Mevleviler) mensupları Mason Localarına üye olabilmiş ve serbestçe girebilmişlerdir. / Hatta bir Mason, biri İttihatçı ve diğeri Tarikatçı olmak üzere iki ayrı kimliği daha rahatlıkla taşıyabilmiştir. (..) Nitekim İttihat ve Terakki kurucularının tamamı Bektaşi, çoğu Masondur." (s. 116-17).

Kitabın bence en değerli yönü, yazarın, sözün nereye gideceğini fazla hesaplamadan kendi yaklaşımına destek çıkacağını düşündüğü hemen her ayrıntıyı vermesidir.

Devam edelim: "İttihat ve Terakki, daha doğrusu bu cemiyetin özünü teşkil eden Osmanlı Hürriyet Cemiyeti, bazı Mason locaları ile iç içe denilebilecek kadar ilişkili olmuştur. İttihat ve Terakki´nin özümseyip uygulamaya çalıştığı Hürriyet-Eşitlik-Kardeşlik şeklindeki Fransız ihtilâl sloganının konuşulması ve uygulaması için, Batı uygarlığı ürünü Locaların hürriyetçi ve insan haklarını gözeten havası, Cemiyet üyelerine son derece uyumlu geldiği gibi; Masonluğun geneldeki zulme ve monarşlara karşı mücadele ve masum insanları hürriyete kavuşturma ideali; Cemiyet´in İstanbul istibdadına karşı sürdürdüğü benzer eylemle tamamen örtüşmüştür." (s. 122).

Burada hayli dolambaçlı bir dille anlatılan, Mason İttihatçıların, yabancı devletlerdeki biraderlerinin teşvikiyle ve İstanbul´a karşı isyan eden azınlık biraderleriyle el ele vererek İmparatorluğun parçalanmasına katkıda bulundukları değilse nedir Allah aşkına?

Bir sonraki cümle konuyu daha da açıyor zaten: "Mason Localarının bu desteğinde, Rumeli´deki azınlıkların Osmanlı Devleti´ne karşı sürdürmekte oldukları istiklal mücadelesini destekleyen Avrupa devletlerinin kendi Mason obediyanslarından doğrudan ve etkili biçimde yansıyan duygusal ve eylemsel katkılarını da göz ardı etmemek gerekir."

´Günümüz Ulusalcılarının ataları´ İttihatçılar neler yapmışlar böyle.

En büyük komutan kimdi?

Emre Aköz